Trong cuộc chơi điện ảnh, Trấn Thành có lẽ là cái tên hiếm hoi dám phá bỏ những công thức an toàn ngay khi chúng đang ở đỉnh cao. Thay vì lặp lại sự ồn ào quen thuộc của những mùa Tết trước, năm nay anh chọn "đánh đố" khán giả bằng Thỏ Ơi - một dự án thriller đầy gai góc, và táo bạo hơn cả là một dàn cast hoàn toàn "mới tinh" với môn nghệ thuật thứ bảy.
Quyết định đặt cược vào những cái tên như Văn Mai Hương hay Pháo đã khiến không ít người đặt dấu hỏi lớn. Thế nhưng, nếu gạt bỏ những định kiến về "ca sĩ đóng phim", người ta sẽ phải ngỡ ngàng trước một Văn Mai Hương đằm thắm nhưng đầy nổi loạn ngầm, hay một Pháo sắc sảo, gai góc đến lạ kỳ. Họ không diễn bằng kỹ thuật điêu luyện của trường lớp, mà bằng một thứ năng lượng nguyên bản, chân thật – thứ mà Trấn Thành gọi là "những linh hồn đẹp".
Sự xuất thần của những "tay ngang" này không đến từ sự may rủi. Nó là kết quả của một quá trình "bơm thêm cuộc sống" vào tư duy diễn xuất, nơi đạo diễn không chỉ dạy cách thoại mà còn dạy cách đồng cảm. Với Trấn Thành, một diễn viên giỏi trước hết phải là một người sống lương thiện và biết quan sát. Anh không ngại đối mặt với những hoài nghi về việc "ca sĩ cướp chén cơm của diễn viên chuyên nghiệp", bởi với anh, cơ hội là công bằng cho bất cứ ai dám giành lấy và làm mới mình.
Cuộc trò chuyện dưới đây sẽ hé mở những góc nhìn rất khác của Trấn Thành về "bài toán" thriller mùa Tết, về lý do anh chọn những gương mặt không-ai-nghĩ-tới, và cách anh biến sự ngây thơ của những người mới trở thành vũ khí sắc bén nhất trên màn ảnh.
Tôi còn nhớ trong lần chuyện trò trước, Trấn Thành từng chia sẻ rằng anh rất yêu việc tìm kiếm và mài giũa những gương mặt mới cho một vai trò mới. Có vẻ lần này, anh đã thành công khi cho khán giả thấy một Văn Mai Hương, Pháo và Ly Ly rất khác! Điều gì ở họ đã khiến anh nhận ra khả năng diễn xuất và quyết định gửi gắm những vai diễn trong Thỏ ơi cho những nữ ca sĩ, rapper chưa một lần đóng phim này?
Tôi nghĩ họ đã được vai diễn lựa chọn. Việc của tôi chỉ là tạo ra vai diễn và gọi họ đến casting. Tình cờ, cá tính bên trong của họ rất phù hợp với vai diễn đó. Khi gửi một lời mời cho một diễn viên, tôi tin chắc rằng đâu đó trong con người họ đã có vai diễn này rồi, chỉ là bao nhiêu phần trăm của nhân vật ấy ở trong họ thôi. Tôi không phải là một người thích cầu may mà sẽ luôn dựa vào một cơ sở vững chắc nào đó để làm việc.
Nhưng hẳn họ phải có một tố chất nào đặc biệt khiến anh từ thấy hợp rồi đến tin tưởng và quyết định lựa chọn?
Tôi chỉ cần họ có một linh hồn đẹp. Nếu có một linh hồn đẹp, có cá tính và màu sắc rõ rệt - phần còn lại tôi sẽ giúp họ có phương tiện để mang năng lượng đó ra. Điều tiên quyết là phải có linh hồn đẹp cái đã, bởi đó là điều tôi không thể dạy họ. Sau đó họ cần sự thật thà, cũng là một điều tôi không thể dạy nốt. Thế nên chỉ cần họ có một tính cách đặc biệt, một linh hồn đẹp, một sự thật thà thì phần còn lại cứ để Trấn Thành đồng hành.
Vậy quá trình dẫn dắt cho họ bước chân vào một vai trò mới diễn ra như thế nào? Anh đã làm những gì để họ có thể thuyết phục được đến thế trên màn ảnh?
Tôi nói cho họ hiểu cái việc họ đang làm. Đó là yếu tố cơ bản để mỗi một người có thể làm diễn viên. Bất cứ ai trong chúng ta đều có thể làm diễn viên, tôi tin chắc như vậy. Thậm chí tôi có thể biến bạn thành diễn viên nếu thấy bạn hợp một vai nào đó. Quan trọng nhất là tôi nói cho bạn hiểu bạn đang làm gì. Khi bạn hiểu điều đó, bạn sẽ có cách làm của riêng bạn và tự nhiên nó khớp với những gì đang xảy ra trong cảnh phim. Đối với tôi, phim ảnh cuối cũng cũng chỉ là sự sao chép lại cuộc sống theo một cách duy mỹ hơn thôi. Vậy thì tại sao không? Hãy tìm những người thật hợp vai và làm những gì thật chân thực cho mọi người tin vào câu chuyện mình muốn kể.
Anh nói thì đơn giản lắm, nhưng cả Pháo, Hương hay Lyly đều có những vai diễn rất nặng về tâm lý, đôi khi họ còn chưa trải nghiệm những tình huống xảy ra với nhân vật nữa…
Tôi thấy ở những người phụ nữ đó những khía cạnh đối lập trong tâm hồn. Hay là bởi tôi là người nhìn người cũng… okela, nhưng tôi thấy ở Hương có một sự nổi loạn và ngoan hiền tồn tại song song. Vừa rất… đanh đá, nhưng cũng rất phụ nữ. Pháo cũng vậy và LyLy cũng thế. Tôi chọn diễn viên những tôi luôn thấy được người diễn viên ấy có những nền tảng rất đặc biệt mà tôi đã may mắn quan sát được.
Anh có mất nhiều thời gian để thuyết phục họ can đảm thử nghiệm vai trò mới này không?
Thật sự mà nói, họ đều là những người có thu nhập tốt và sống khoẻ với công việc của mình, họ đâu cần vai diễn này! Thế nhưng bất cứ ai cũng mong muốn được thử làm thêm một thứ gì đó mới, thế nên họ đều rất vui khi tôi đề nghị tham gia dự án. Chẳng ai cần phải thuyết phục ai đi làm việc cả. Tôi không thuyết phục họ hãy nhận vai này, và họ cũng không thuyết phục tôi hãy chọn họ. Nếu không có vai diễn, họ vẫn đi hát và đi diễn bình thường. Nói đùa vậy thôi, thực ra khi đưa ra một lời đề nghị thì tôi tin chắc rằng ai đó đang làm tốt công việc của mình đều muốn có cơ hội thử sức ở một công việc mới.
Và nếu có chỗ nào đó cho nỗi sợ, họ sẽ luôn đặt câu hỏi: “Em làm được không anh Xìn?”, và tôi sẽ luôn trả lời: “Anh tin em, tại sao em không tin em?”
Nhưng tôi lại thấy có rất nhiều khán giả không tin vào điều đó. Hôm rồi khi anh công bố dàn cast, trên mạng xã hội đã có không ít những thông tin trái chiều. Họ đặt câu hỏi: Tại sao ca sĩ lại đi làm diễn viên, chẳng phải như vậy là đang lấy đi công việc của những sinh viên trong trường điện ảnh sao? Ở vai trò một người đạo diễn, một người đứng ra casting, một người hướng dẫn cho các ca sĩ đóng phim - anh có muốn phản biện?
Khán giả đúng! Họ được quyền hoài nghi. Họ chưa bao giờ thấy những con người này làm việc đó thì dĩ nhiên họ được quyền hoài nghi. Một nhà hàng mới mở ra, khách hàng có quyền đặt câu hỏi liệu nhà hàng này có ngon hay không khi chưa thấy thành tích.
Và khi có thành tích, chúng ta có thể nói chuyện tiếp. Thành tích sẽ trả lời thay câu hỏi đó trong những ngày sắp tới. Chính khán giả sẽ là những người đánh giá những ca sĩ - diễn ấy có diễn được hay không. Còn việc những người diễn viên tay ngang, những người ca sĩ này có cướp đi công việc của những sinh viên, diễn viên trường sân khấu hay không - thì chính các bạn sinh viên ấy cũng hãy cố gắng để chứng minh bản thân. Tất cả chúng ta đều xuất phát ở những vạch khác nhau. Chúng ta muốn có cơ hội thì hãy đi giành nó về, bởi cơ hội không bao giờ tự chạy vào tay của mình hết. Và cơ hội thì là như nhau. Ngày xưa cũng đâu có ai nâng đỡ Trấn Thành làm MC đâu? Trấn Thành cũng phải tự chạy đi kiếm các cơ hội để được làm MC. Khi bắt đầu cũng chẳng ai bỏ tiền cho Trấn Thành làm phim. Trấn Thành cũng phải tự bỏ tiền ra để tạo cơ hội cho chính mình được làm phim. Vậy nên hay tìm kiếm, theo đuổi và giành lấy cơ hội cho mình.
Đâu đó tôi nghĩ rằng, với các bạn diễn viên tay ngang - họ có một sự trong sáng, chân thật trước ống kính. Điều mà đôi khi, các diễn viên chuyên nghiệp quên mất.
Đôi khi những người chuyên nghiệp quá biết dùng kỹ thuật để tạo ra mọi thứ vì họ đã quá quen với công việc này rồi. Đó là bài toán cho tất cả những người đã diễn lâu năm. Liệu chúng ta có còn đủ tinh khôi để ngay cả khi sử dụng kỹ thuật mà nó vẫn… thật như những ngày đầu? Với những diễn viên mới này thì ngược lại. Nhưng khó khăn của họ lại nằm ở việc khi không có kỹ thuật biểu diễn thì cái sự chân thật đấy có còn thú vị không khi họ phải quay đi quay lại nhiều lần. Có thể họ rất là thật, nhưng cái thật đấy chỉ lấy được trong vài lần đầu. Những lần sau khi không có kỹ thuật biểu diễn can thiệp, họ sẽ đuối dần. Diễn viên chuyên nghiệp lại có thể quay mười lần như một. Bên nào cũng có cái lợi và cái khuyết của bên đó hết! Cuối cùng cũng là bài học cân bằng của cả đôi bên. Diễn viên chuyên nghiệp cần tìm điểm cân bằng để ngây thơ như ngày đầu. Diễn viên tay ngang thì phải tìm kỹ thuật để diễn nhiều lần mà không mất sức.
Chắc anh cũng mất khá nhiều thời gian làm việc để họ thật sự hiểu về câu chuyện và tâm tư của nhân vật.
Nhiều chứ. Đã có rất nhiều những cuộc trò chuyện được diễn ra, bởi họ không chỉ là những diễn viên tay ngang, mà còn là những người trẻ hơn tuổi nhân vật rất nhiều. Họ không có những trải nghiệm đúng với nhân vật đó. Vậy nên tôi còn phải bơm vào đầu họ nhiều cuộc sống.
Có một câu nói này cũng lại là của Einstein nói: Thứ hơn cả kiến thức chính là sự tưởng tượng. Tưởng tượng có thể tạo ra kiến thức. Đó là một góc độ vô hạn của con người và nó cho ta rất nhiều thứ. Không nhất thiết là phải trải qua rồi mới hiểu câu chuyện đó là thế nào, đôi khi ta có thể tưởng tượng ra nó.
Nhưng đôi khi có cần phải triệt tiêu cái cá tính sẵn có của người vào vai không? Nhất là khi, các nữ ca sĩ, rapper trước khi bước chân vào vai diễn đều là những người có cá tính rất mạnh.
Tôi thì nghĩ ngược lại. Tôi luôn nói với diễn viên của mình rằng: Vai diễn, dù có thật đến mức độ nào thì cũng chỉ hay được khi là người đó diễn. Có nghĩa là vai diễn đấy cần mang cái cá tính đậm đặc của họ thì vai đó mới hay. Nếu bạn quay một người bán vé số, ai diễn vai đó hay hơn một người bán vé số thật? Nhưng người bán vé số đó chỉ đặc biệt trên phim khi mang cái suy nghĩ của người diễn viên, những tâm tư và thấu hiểu của người diễn viên ấy. Bằng không, bạn lấy máy quay lén người bán vé số còn thú vị hơn. Vậy nên tôi nghĩ rằng một vai diễn hay phải là vai diễn mang não trạng và tính cách của nhân vật trong kịch bản, cộng với não trạng và tính cách của chính diễn viên đó.
Vậy anh định nghĩa thế nào là một diễn viên giỏi trong thế giới điện ảnh của Trấn Thành?
Trước tiên phải thật. Không thật không thể diễn giỏi được. Và tôi lại tiếp tục phải nói thêm một câu này, một ngàn năm nữa cũng sẽ nói: Không sống lương thiện không diễn giỏi được. Nếu bạn không lương thiện, bạn không đồng cảm với cuộc đời nào ngoài kia - thì bạn không cách nào hoá thân được. Khi bạn chỉ nghĩ cho bản thân mình, ích kỷ và đóng khung những suy nghĩ của mình - làm sao bạn hiểu được nhân vật nghĩ gì? Khi đã không hiểu, chắc chắn bạn cũng không thể hoá thân. Sự lương thiện - trái lại - mang đến cho bạn sự đồng cảm. Nhờ vào sự đồng cảm đó mà bạn mới thể hiểu và hoá thân vào một người khác, trong một hoàn cảnh khác với cuộc sống của mình.
Quay trở lại với bộ phim, Tết là dịp của những bộ phim gia đình, tình cảm và hài. Vậy tại sao lại là thriller?
Đã đến lúc, khán giả nên có nhiều hơn một định nghĩa cho phim Tết. Thay vì chỉ ra rạp để cười, coi một bộ phim rồi đi về và quên ngay - tại sao ta không tạo ra nhiều định nghĩa hơn? Tại sao không đến rạp phim để suy nghĩ và bàn bạc? Gia đình cũng có thể đi xem một bộ phim thriller và về cùng nhau bàn cốt truyện? Trong lúc bàn là đã sinh hoạt gia đình rồi đó thôi!
Vậy nên, tôi nghĩ ta hãy tạo ra nhiều hơn một định nghĩa cho khán giả trong việc lựa chọn xem phim Tết, cũng như định nghĩa về phim mùa Tết không bị eo hẹp. Định nghĩa càng rộng thì càng thú vị.
Thể loại thriller lần này có phải một sự tự thách thức bản thân của Trấn Thành không?
Đúng rồi. Làm cái gì dễ quá cũng đâu có vui. Phải tự làm khó mình chớ. Không có thành công cho người lười biếng và cũng không có thành công cho người không dám làm cái mới. Bạn mở một nhà hàng thì tuổi thọ của nó nhiều lắm cũng là bốn, năm năm là người ta sẽ ngán cái món của bạn. Nếu không ra món mới thì bạn sẽ trở thành… quán ăn gia truyền. Hàng ngày chỉ nấu đúng một món thì cũng sẽ chỉ có từng đấy khách hàng. Dù đó cũng là một lựa chọn, nhưng tôi lại thích trường phái sáng tạo hơn. Vậy nên tôi thích sự sáng tạo qua từng năm.
Tôi tin rằng một người không thể chết vì dở, nhưng họ sẽ chết vì cũ. Khi người ta đã giỏi rồi thì người ta không thể từ giỏi biến thành dở được. Đã lỡ giỏi rồi thì vẫn giỏi hoài thôi. Nhưng người ta có thể cũ, và cái ngày người ta cũ đi hẳn sẽ là ngày đáng buồn. Tôi chỉ sợ nhất là ngày mai không biết phải làm gì, chỉ cần biết mình làm gì tiếp thì tôi tin rằng cái mới nào cũng cho mình một trải nghiệm hết.
Vậy trải nghiệm với thriller diễn ra với anh như thế nào? Ta hiểu rằng một bộ phim thriller rất khác so với những thể loại trước đây Trấn Thành từng chinh phục. Vừa phải tạo sự bất ngờ cho khán giả, vừa phải căng thẳng, giật gân, và cũng phải phù hợp với thuần phong mỹ tục và quy định kiểm duyệt khắt khe nữa!
Tôi nghĩ nếu mình hổng làm thì nó sẽ không xảy ra. Hãy cứ thử làm trước đi đã rồi tính sau! Phải dám làm cái đã. Điều đầu tiên là hãy dám chấp nhận rủi ro, rồi cái kết quả sẽ cho ta biết là mình đang làm đúng hay sai. Chỉ cần dám làm thôi là đã có năm mươi phần trăm thắng rồi. Còn không dám làm thì chắc chắn ta sẽ ôm một trăm phần trăm thua.
Anh ấp ủ bộ phim này lâu chưa?
Tôi ấp nó vào… đầu năm. Đầu năm tôi thích đề tài gì thì tự nhiên cuối năm sẽ có bộ phim đó.
Ý tưởng về Thỏ Ơi đã xuất hiện trong đầu anh như thế nào và từ khi nào?
Sau khi Bộ Tứ Báo Thủ đóng lại, tôi nghĩ nhiều về một thứ táo bạo hơn. Hình như đang từ Mai mặn mòi quá, sang một bộ phim nhẹ hơn thì khán giả… không chịu. Vậy hẳn khán giả thích Trấn Thành gia vị đậm đà một chút thì phải?
Ý tưởng về Thỏ đến từ những câu chuyện tình có thật mà tôi quan sát trong cuộc sống. Tôi thấy bạn bè tôi có những người yêu như thế - một tình yêu độc hại. Yêu mà làm nhau mệt mỏi. Tôi muốn thay cho những tiếng nói của những người bên trong cuộc tình như vậy. Tối hôm qua, có một người bạn gọi cho tôi, nói rằng sau khi xem phim của Thành - họ chạy ngay vào toilet và nhắn với chồng một câu: Anh ơi, tụi mình đang yêu sai cách rồi. Họ nói rằng họ đã khóc rất nhiều và về nhà lại tiếp tục ôm nhau khóc và cùng hứa sẽ thay đổi cách yêu. Tôi bỗng thấy rất vui khi bộ phim của mình đã tác động đến họ như vậy.
Thỏ ơi cũng là bộ phim ngốn của tôi nhiều thời gian làm kịch bản nhất. Mai mất vài năm để hoàn thiện, còn con Thỏ này cũng khiến tôi mất nửa năm. Vốn dĩ con Thỏ này có rất nhiều cái kết, và tôi đã phải gạch đi rất nhiều cái kết đó để lựa chọn cái kết cuối cùng này.
Đây là cái kết anh tâm đắc nhất hay là cái kết anh thấy phù hợp nhất?
Tôi nghĩ đây là cái kết phù hợp nhất với cơ địa của tôi ngay lúc này. Không có cái kết nào gọi là cái kết hay nhất, chỉ là cái kết nào do tôi lựa chọn mà thôi. Cái kết nào cũng có cái hay riêng, giống như ăn cơm tấm, bún bò hay phở đều có vị ngon riêng mà.
Đây còn là một bộ phim được gắn mác T18 nữa! Thêm một sự mạo hiểm cho doanh thu phim mùa Tết!
Tôi nghĩ mình chỉ đang làm phim vào mùa Tết, chứ không phải làm phim Tết. Một bộ phim đúng nghĩa là bộ phim, và việc gắn mác T18 hay C16, C13 gì đó là do tệp khán giả phù hợp với nội dung phim này. Tôi không quan tâm đến những con số đó quá nhiều để làm ảnh hưởng đến trải nghiệm xem phim. Nếu cứ mãi chạy theo chúng có nghĩa là mình chạy theo túi tiền. Chỉ khi đặt nội dung của phim lên trước mới đúng là theo đuổi lý tưởng của mình. Cá nhân tôi thích điều đó hơn. Mỗi tệp khán giả đều có những người đồng tình với ý tưởng của mình, chắc gì tệp khán giả rộng hơn đồng nghĩa với việc tất cả đều ủng hộ? Vậy nên hãy tập trung làm tốt cái mình lựa chọn. Ví dụ bạn có 3 người bạn, chắc gì bạn đã chơi hết cả 3 người và nhận được tình cảm tương đồng? Thay vì thế, hãy chơi hết mình với một người thì chắc chắn người đó sẽ là người yêu thương bạn.
Phải chăng anh cũng đã… chán cái danh hiệu ông vua phòng vé rồi?
Tôi lại không thích danh hiệu gì cả. Thứ tôi thích chính là những con số cụ thể. Danh hiệu thì ai trao mà không được, nó có ngay và mất cũng… ngay mà. Cho nên là tôi không thích mà cũng không ghét nó.
Dù vậy, nếu Thỏ ơi thành công ở phương diện nội dung mà lại khuyết thiếu một chút ở doanh thu, tôi vẫn cho rằng đó là sự đầu tư xứng đáng cho thương hiệu đạo diễn của anh.
Đó là thứ mà tôi đang xây dựng. Một khi đã xây dựng thì mỗi viên gạch đều mang giá trị để tạo nên bức tường. Mỗi năm tôi cứ xây một viên, viên nào không chất lượng thì lại lấy viên khác thế vào.
Vậy anh sẽ định nghĩa thế nào là thành công đối với Thỏ ơi? Nếu không phải là doanh thu thì phải chăng sẽ là giải thưởng, là việc anh đã mạnh dạn đi một con đường mới?
Với tôi, thành công là niềm tin mà khán giả đặt vào Trấn Thành? Nếu khán giả chịu tin Trấn Thành thì đó là thành công lớn nhất. Khán giả chỉ cần biết ông Trấn Thành đưa ra một cái tên, họ sẽ tin đây là một bộ phim được làm chỉn chu và có cái thú vị để họ xem. Dù là dàn cast có mới mẻ đến đâu, chỉ cần khán giả tin thì đấy chính là thành công của Thành cho Thỏ ơi.
Năm nay, tôi đã thử nghiệm một công thức mới là đưa những người chưa bao giờ diễn xuất làm cái tên bán vé. Dù là những người đã được khán giả yêu mến trong lĩnh vực của họ, nhưng họ không có tên tuổi và một cái bàn đạp nào trong điện ảnh hết. Tôi để mọi thứ chảy theo một flow rất tự nhiên của nó, và ngay khi chọn xong diễn viên tôi mới nhận ra: Trời ơi, không có ai nổi tiếng trong điện ảnh hết! Và vì thế, nên tôi muốn thử giải một bài toán mới rằng liệu khán giả có tin ông Xìn này không? Có chịu đến rạp vì dàn người mới này hay không? Đây là một bài toán mà đến chính tôi cũng thấy khó. Nhưng đã lỡ nhận đề rồi thì phải giải nó thôi. Và nếu giải được, tôi sẽ rất tự hào về bản thân mình.
Tôi nghĩ đó là một bài toán rất tuyệt vời, bởi kết quả của nó là một luồng gió mới cho thị trường điện ảnh, những gương mặt mới cho một thế hệ diễn viên trẻ.
Thật ra, tôi đang tạo ra nhiều hơn những diễn viên cho thị trường đó. Tôi nghĩ là đâu đó ở ngoài kia, những nhà làm phim khác cũng đang tìm diễn viên mà. Vậy nên tôi sẽ khai thác và biết đâu sau bộ phim này, những con người này sẽ làm diễn viên và được các nhà làm phim khác chú ý. Tôi thích tạo ra nhiều những nguồn khai thác hơn là cứ tìm đến những mỏ quặng quen thuộc mà ai cũng tới đó.
Cảm ơn anh về buổi trò chuyện này và chúc Thỏ Ơi sẽ mang đến cho anh những thành tựu mà anh mong muốn.
