Trong thế giới học đường, huy chương vàng luôn là biểu tượng cao quý nhất cho sự nỗ lực và trí tuệ. Từ những kỳ thi học sinh giỏi đến các đại hội thể thao trường học, rồi xa hơn là các đấu trường trí tuệ quốc tế, tấm huy chương lấp lánh trên ngực luôn là niềm tự hào của bất kỳ bạn trẻ nào. Thế nhưng, đã bao giờ bạn tự hỏi liệu tấm huy chương ấy có thực sự được đúc từ vàng ròng 24K nguyên chất hay không?
Thực tế có thể khiến bạn bất ngờ, nhưng hầu hết các loại huy chương vàng hiện nay kể cả huy chương vàng Olympic danh giá đều không phải là vàng nguyên khối. Chẳng hạn, theo quy định của Ủy ban Olympic Quốc tế, một chiếc huy chương vàng thực chất được làm từ bạc có độ tinh khiết ít nhất là 92,5%, sau đó được mạ thêm ít nhất 6 gram vàng thật ở lớp vỏ ngoài cùng.
Lý do của việc này không chỉ nằm ở vấn đề chi phí đắt đỏ. Vàng nguyên chất (vàng 24K) có đặc tính vật lý rất mềm và dễ biến dạng. Nếu đúc một chiếc huy chương lớn bằng vàng ròng, chúng sẽ rất dễ bị trầy xước hoặc móp méo chỉ sau một vài lần va chạm nhỏ. Việc kết hợp lõi bạc và vỏ vàng giúp huy chương vừa giữ được vẻ sang trọng, vừa có độ bền lý tưởng để lưu giữ qua nhiều thập kỷ.
Huy chương Vàng thực chất không làm hoàn toàn bằng vàng (Ảnh minh họa)
Chúng ta thường thấy các vận động viên hay có thói quen "cắn" huy chương sau khi nhận giải. Đây thực chất là một cách thử vàng dân gian dựa trên tính chất vật lý của kim loại. Vì vàng mềm hơn hầu hết các kim loại khác, nếu là vàng thật (hoặc mạ vàng dày), răng sẽ để lại vết lõm nhỏ trên bề mặt.
Tuy nhiên, trong phòng thí nghiệm học đường, các bạn sinh viên ngành kỹ thuật vật liệu lại có những cách "đối xử" với vàng chuyên nghiệp hơn nhiều. Để xác định hàm lượng vàng trong một vật phẩm, người ta có thể sử dụng phương pháp phân tích quang phổ hoặc dùng axit nitric (HNO3).
Vàng là kim loại quý cực kỳ kém hoạt động, nó không phản ứng với axit nitric đơn thuần, trong khi các kim loại nền như đồng hay bạc sẽ bị hòa tan ngay lập tức. Đây chính là bài học thực tế nhất về tính chất hóa học của nhóm kim loại chuyển tiếp mà chúng ta vẫn thường gặp trong sách giáo khoa.
Dù hàm lượng vàng thực tế bên trong mỗi chiếc huy chương có thể khác nhau, nhưng giá trị tinh thần mà nó đại diện thì không gì đong đếm được. Trong kinh tế học, vàng là vật bảo chứng cho giá trị tiền tệ, trong giới thể thao, nó là phần thưởng dành cho nỗ lực của các vận động viên còn trong môi trường học đường, huy chương vàng chính là bảo chứng cho sự kiên trì và kỷ luật của người học.
Việc hiểu về cấu tạo của chiếc huy chương giúp chúng ta có cái nhìn thực tế hơn, rằng vẻ ngoài lấp lánh chỉ là lớp áo, điều quan trọng nhất vẫn là "lõi bạc" vững chắc tượng trưng cho nền tảng kiến thức và bản lĩnh mà các bạn học sinh, sinh viên đã rèn luyện được. Khi bạn cầm trên tay một tấm huy chương, dù nó là vàng mạ hay vàng ròng, thì thành quả đó cũng đã rực rỡ và quý giá hơn bất kỳ loại kim loại nào trên sàn giao dịch.
