Thông thường, khi nhắc đến tóc bạc, nhiều người nghĩ ngay đến sự lão hóa tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, theo quan sát y khoa, yếu tố tuổi tác không phải là nguyên nhân duy nhất. Thực tế cho thấy những người ngoài 60 tuổi nhưng tóc vẫn đen nhánh, ít tóc bạc thường có một số điểm chung về lối sống và tình trạng sức khỏe. Những đặc điểm này không phải yếu tố bẩm sinh hiếm gặp, mà phần lớn là kết quả của thói quen tích lũy trong thời gian dài.
1. Trao đổi chất ổn định
Một trong những điểm chung dễ nhận thấy ở nhóm người cao tuổi ít tóc bạc là tình trạng trao đổi chất tương đối ổn định.
Tóc bạc hình thành khi khả năng sản sinh melanin – sắc tố tạo màu cho tóc – suy giảm. Quá trình tổng hợp melanin phụ thuộc vào nhiều phản ứng enzyme và nguồn dinh dưỡng trong cơ thể. Khi quá trình trao đổi chất bị rối loạn, hoạt động của các tế bào sắc tố cũng dễ bị ảnh hưởng.
Một số khảo sát cho thấy ở nhóm người trên 60 tuổi, những người có ít tóc bạc thường có các chỉ số chuyển hóa gần với mức của người trung niên, chẳng hạn như đường huyết lúc đói và mỡ máu ít biến động hơn. Tỷ lệ kháng insulin ở nhóm này cũng thấp hơn, đồng thời mức độ các yếu tố gây viêm trong cơ thể tương đối ổn định.
Điều này đồng nghĩa với việc môi trường bên trong cơ thể “ổn định” hơn, các tế bào hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giúp tế bào sắc tố ít bị suy giảm. Vì vậy, tốc độ tóc chuyển sang màu bạc cũng diễn ra chậm hơn.
2. Chất lượng giấc ngủ tốt
Giấc ngủ cũng là yếu tố quan trọng nhưng thường bị đánh giá thấp. Nhiều người cho rằng chỉ cần ban ngày không buồn ngủ là đủ, nhưng trên thực tế quá trình phục hồi và tái tạo của nhiều tế bào trong cơ thể, bao gồm tế bào sắc tố ở nang tóc, chủ yếu diễn ra trong giai đoạn ngủ sâu.
Các dữ liệu theo dõi cho thấy người cao tuổi có thời gian ngủ sâu dưới một giờ mỗi đêm thường có tốc độ xuất hiện tóc bạc nhanh hơn so với những người ngủ đủ và ngủ sâu. Qua quá trình theo dõi sức khỏe, bác sĩ nhận thấy những người ít tóc bạc thường duy trì lịch sinh hoạt khá đều đặn. Họ đi ngủ vào khung giờ tương đối ổn định, ít thức giấc ban đêm. Ngay cả khi thỉnh thoảng mất ngủ, họ cũng có thể điều chỉnh lại nhịp sinh hoạt sau vài ngày.
Ngược lại, tình trạng thức khuya kéo dài hoặc giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên có thể làm rối loạn nhịp nội tiết, khiến hormone căng thẳng như cortisol tăng cao. Đây là yếu tố có thể ức chế quá trình sản sinh melanin.
3. Ít chịu áp lực tâm lý kéo dài
Quản lý cảm xúc cũng là một yếu tố đáng chú ý. Một số nghiên cứu cho thấy áp lực tâm lý có thể ảnh hưởng đến tế bào gốc sắc tố trong nang tóc thông qua hệ thần kinh và nội tiết. Khi căng thẳng kéo dài, hoạt động của hệ thần kinh giao cảm tăng lên, làm thay đổi môi trường sinh học xung quanh nang tóc.
Kết quả một khảo sát ở nhóm người cao tuổi cho thấy những người thường xuyên rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng hoặc buồn bực có tỷ lệ tóc bạc cao hơn khoảng 40% so với những người có tâm lý ổn định hơn. Ngược lại, những người ít tóc bạc thường có xu hướng nhìn nhận vấn đề thoáng hơn, dễ chấp nhận thay đổi và ít để cảm xúc tiêu cực kéo dài.
4. Chế độ dinh dưỡng cân bằng
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe mái tóc. Những người cao tuổi ít tóc bạc chưa chắc có chế độ ăn quá cầu kỳ, nhưng thường duy trì dinh dưỡng tương đối cân bằng. Trong nhóm này, tỷ lệ đáp ứng đủ các dưỡng chất như protein, sắt, đồng và vitamin nhóm B thường cao hơn.
Đặc biệt, nguyên tố đồng có liên quan mật thiết đến quá trình tổng hợp melanin. Khi cơ thể thiếu đồng trong thời gian dài, tóc có thể bạc sớm hơn.
Nhiều người cao tuổi do răng yếu hoặc thói quen ăn uống đơn giản nên thường chỉ ăn các món mềm và ít đa dạng. Điều này có thể dẫn đến thiếu protein và vi chất cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe của nang tóc. Trong khi đó, những người duy trì thói quen ăn uống đa dạng, dù lượng ăn không nhiều nhưng đủ nhóm thực phẩm, thường có lợi thế hơn về lâu dài.
5. Mạch máu khỏe mạnh
Ngoài các yếu tố trên, sức khỏe mạch máu cũng có liên quan đến tình trạng tóc bạc. Nang tóc cần được cung cấp oxy và dưỡng chất thông qua hệ thống vi mạch. Nếu mạch máu kém đàn hồi hoặc lưu thông máu không tốt, việc nuôi dưỡng nang tóc sẽ bị ảnh hưởng.
Một số nghiên cứu cho thấy người cao tuổi có mức độ xơ cứng động mạch cảnh nhẹ hơn thường cũng có tình trạng tóc bạc ít hơn. Điều này cho thấy tóc bạc không chỉ là vấn đề của da đầu mà còn có thể phản ánh phần nào tình trạng mạch máu của toàn cơ thể.
Theo các chuyên gia sức khỏe, số lượng tóc bạc không chỉ phản ánh sự thay đổi của mái tóc mà đôi khi còn là tín hiệu về tình trạng sức khỏe tổng thể. Sự ổn định của quá trình trao đổi chất, chất lượng giấc ngủ, trạng thái cảm xúc, chế độ dinh dưỡng và sức khỏe mạch máu đều có thể ảnh hưởng đến tốc độ bạc tóc. Vì vậy, thay vì chỉ lo lắng về việc nhuộm tóc hay che giấu tóc bạc, nhiều bác sĩ khuyến nghị nên chú ý nhiều hơn đến những yếu tố lối sống phía sau. Việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt theo hướng lành mạnh không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tổng thể mà còn có thể làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể.
(Theo Sohu )
