Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện ENSO đang ở trạng thái La Nina với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 khoảng -0,5°C. Trong 3 tháng tới, ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất 80–90%, trong khi khả năng duy trì La Nina giảm xuống còn 10–20%.
Từ tháng 6–8/2026, ENSO nhiều khả năng duy trì trạng thái trung tính (55–65%), đồng thời xác suất chuyển sang El Nino tăng lên 35–45%. Đến cuối năm 2026, đầu năm 2027, hiện tượng này có thể chuyển hẳn sang pha nóng.
ENSO chuyển pha, thời tiết năm nay biến động khó lườngCác chuyên gia nhận định, giai đoạn ENSO chuyển pha thường khiến thời tiết trở nên khó dự báo hơn. Khi nghiêng sang pha nóng, hoàn lưu khí quyển thay đổi, làm biến động phân bố mưa, bão và nhiệt độ tại Đông Nam Á.
Trong bối cảnh đó, nửa cuối năm 2026, lượng mưa và số lượng bão ở khu vực, đặc biệt tại phía Nam Việt Nam, có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, nền nhiệt lại có khả năng cao hơn, nắng nóng xuất hiện nhiều và gay gắt hơn so với năm 2025.
Đáng lưu ý, thiên tai ngày càng cực đoan. Ngay cả khi tổng lượng mưa hoặc số lượng bão không cao, vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng nguy hiểm như mưa lớn cục bộ cường suất lớn, dông lốc, sét, mưa đá, nhất là trong các giai đoạn chuyển mùa (tháng 3–5 và 9–10).
Đề phòng siêu bão, mưa cực đoanDự báo năm 2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể không nhiều hơn trung bình nhiều năm. Giai đoạn từ tháng 4–7, số cơn bão ở mức xấp xỉ trung bình; từ tháng 8–12 có thể thấp hơn (trung bình nhiều năm khoảng 9,6 cơn, trong đó 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đất liền).
Về phạm vi ảnh hưởng, từ khoảng tháng 6–9, bão có xu hướng tác động nhiều đến Bắc Bộ; từ tháng 9 đến cuối năm, trọng tâm dịch dần xuống Trung Bộ và phía Nam. Tuy nhiên, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo, có thể xuất hiện các trường hợp bất thường.
Đặc biệt, khi nhiệt độ mặt nước biển cao hơn trung bình, các cơn bão nếu hình thành có thể mạnh lên nhanh, gây mưa lớn, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.
Về nắng nóng, từ tháng 3–4/2026, nắng nóng xuất hiện diện rộng ở Đông Nam Bộ, sau đó lan sang Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ, trước khi giảm dần từ cuối tháng 5. Tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng bắt đầu từ tháng 4, mở rộng toàn vùng từ cuối tháng 5 và kéo dài đến tháng 8, với cường độ cao hơn năm 2025.
Mùa mưa năm 2026 được dự báo có số đợt mưa lớn diện rộng xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình. Mưa lớn bắt đầu từ tháng 6 ở Bắc Bộ, sau đó dịch chuyển dần vào Trung Bộ và kết thúc vào khoảng tháng 11.
Trong khi đó, từ tháng 4–7/2026, nguy cơ khô hạn, thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại các khu vực ngoài hệ thống thủy lợi, đặc biệt ở Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.
Các chuyên gia cảnh báo, dù số lượng bão không cao, nhưng nguy cơ thiên tai cực đoan trong năm 2026 vẫn rất đáng lưu ý do tác động của biến đổi khí hậu và quá trình ENSO chuyển pha.
Khánh Linh (t/h)
