Trong nhiều năm, chà là đỏ thường được nhắc đến như một thực phẩm “bổ máu, dưỡng tim”, xuất hiện phổ biến trong các món ăn bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiên cứu dinh dưỡng và tim mạch gần đây cho thấy, dù chà là đỏ giàu vitamin và polysaccharide, tác dụng bảo vệ tim mạch của loại quả này không vượt trội như nhiều người vẫn nghĩ. Thay vào đó, một loại thực phẩm quen thuộc, giá rẻ và dễ tìm hơn nhiều – ngô – mới là cái tên được các chuyên gia khuyến nghị nên xuất hiện thường xuyên trong chế độ ăn để bảo vệ và “trẻ hóa” hệ tim mạch.
Theo PGS.TS. Trần Văn Minh, chuyên gia dinh dưỡng – tim mạch (Hà Nội), giá trị của ngô không nằm ở một chất đơn lẻ mà ở sự kết hợp hài hòa giữa chất xơ hòa tan, flavonoid, vitamin nhóm B và các khoáng chất thiết yếu như kali, magie. Đây đều là những thành phần đóng vai trò trực tiếp trong việc điều hòa huyết áp, nhịp tim và chuyển hóa mỡ máu.
“Trong thực hành lâm sàng, tôi thường khuyên bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao nên tăng cường các loại ngũ cốc nguyên hạt, đặc biệt là ngô, thay cho gạo trắng và bột mì tinh chế. Việc này giúp giảm gánh nặng cho tim một cách bền vững”, vị chuyên gia chia sẻ.
So với gạo trắng và bột mì đã qua tinh chế, ngô giữ lại được lượng chất xơ cao hơn đáng kể. Chất xơ hòa tan trong ngô có khả năng giảm hấp thu cholesterol xấu (LDL), đồng thời giúp ổn định đường huyết – hai yếu tố then chốt trong phòng ngừa bệnh tim mạch.
1. Mạch máu giãn nở tốt hơn, tim bớt “gánh nặng”
Chất xơ trong ngô giúp hạn chế sự hấp thu lipid và cholesterol từ ruột vào máu. Khi lượng LDL giảm, các mảng bám trong thành mạch cũng ít hình thành hơn. Nhờ đó, lòng mạch thông thoáng, tim không phải co bóp quá mạnh để bơm máu đi khắp cơ thể.
Nhiều dữ liệu theo dõi cho thấy, những người duy trì thói quen ăn khoảng 50–100 gram ngô mỗi ngày trong vài tháng có xu hướng giảm cholesterol xấu rõ rệt, kéo theo huyết áp và nhịp tim giảm nhẹ nhưng ổn định. Điều này đồng nghĩa với việc tim được “nghỉ ngơi” nhiều hơn trong dài hạn.
2. Chống oxy hóa mạnh, làm chậm lão hóa động mạch
Ngô rất giàu flavonoid và zeaxanthin, hai hợp chất chống oxy hóa có khả năng trung hòa gốc tự do – thủ phạm chính gây tổn thương tế bào nội mô mạch máu. Khi nội mô khỏe mạnh, mạch máu giữ được độ đàn hồi tốt hơn, nguy cơ xơ vữa động mạch giảm đáng kể.
Một điểm đáng chú ý là những người trung niên và cao tuổi ăn ngô thường xuyên, đặc biệt là ngô nguyên hạt hoặc mầm ngô, thường có “tuổi mạch máu” trẻ hơn tuổi sinh học khi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Điều này giải thích vì sao nhiều người dù đã ngoài 50–60 tuổi nhưng vẫn duy trì được huyết áp ổn định và ít biến chứng tim mạch.
3. Ổn định nhịp tim nhờ vitamin nhóm B và magie
Ngô cung cấp lượng đáng kể vitamin B1 và B6, đóng vai trò quan trọng trong dẫn truyền thần kinh tim và chuyển hóa năng lượng của cơ tim. Đặc biệt, vitamin B6 còn giúp giảm nồng độ homocysteine – một yếu tố nguy cơ liên quan trực tiếp đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Bên cạnh đó, hàm lượng magie trong ngô cao gần gấp đôi so với gạo trắng. Magie giúp ổn định hoạt động điện học của tim, từ đó giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim, nhất là ở người lớn tuổi và người thường xuyên căng thẳng.
Chà là đỏ giàu năng lượng, vitamin và polysaccharide, thích hợp cho người suy nhược hoặc cần phục hồi thể lực. Tuy nhiên, hàm lượng đường tự nhiên trong chà là khá cao, nếu dùng thường xuyên với lượng lớn có thể gây bất lợi cho người mắc rối loạn đường huyết hoặc tim mạch.
Trong khi đó, ngô có chỉ số đường huyết thấp hơn, giàu chất xơ và ít chất béo xấu, phù hợp để sử dụng hàng ngày như một phần của thực phẩm chính. Chính sự “thân thiện” này khiến ngô trở thành lựa chọn bền vững hơn trong chiến lược bảo vệ tim mạch lâu dài.
Ăn ngô thế nào để thực sự tốt cho tim?Các chuyên gia nhấn mạnh: ngô không phải ăn càng nhiều càng tốt, mà quan trọng là đúng cách và đúng lượng.
- Lượng khuyến nghị: 50-100 gram/ngày, có thể dùng thay thế một phần gạo hoặc bột mì.
- Cách chế biến tốt nhất: luộc, hấp, nấu cháo ngô, cơm ngô. Những cách này giữ được tối đa dưỡng chất.
- Nên kết hợp: ngô với đậu nành, rau lá xanh, trứng hoặc cá để bổ sung axit amin và cân bằng dinh dưỡng.
- Cần hạn chế: các sản phẩm từ ngô chế biến sẵn nhiều đường, nhiều dầu muối như snack ngô, kẹo ngô.
Đối với người có tiền sử đường huyết cao, cholesterol cao hoặc hệ tiêu hóa kém, nên ăn ngô với khẩu phần nhỏ, nhai kỹ để cơ thể hấp thu tốt hơn và tránh đầy bụng.
